الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
214
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى )
شرح و تفسير هدايت يافتگان امام عليه السّلام در اين بخش همهء مردم را مخاطب ساخته و آنها را به پيمودن راه علماى ربّانى كه اوصاف آنها در بخش گذشته به طور مشروح بيان شد ، دعوت مىكند و در واقع در اين بخش مراحل سير و سلوك الى اللّه را بر مىشمرد ؛ نخست مىفرمايد : « هر انسانى بايد نصيحت مرا كه جز قبول آن ، پاداشى از وى نمىطلبم از من بپذيرد ( و در راه عالمان ربّانى گام نهد ) از حادثهء كوبندهء ( مرگ ) پيش از رسيدنش برحذر باشد ، و هركس بايد به مدّت كوتاه عمر و اقامت اندكش در اين منزلگاه نظر افكند تا آن را به منزلگاهى و الا مبدّل سازد و براى محلّى كه او را بدانجا مىبرند و شناخت نيازهاى جايگاه آيندهاش ، آنچه را در توان دارد به كار گيرد » ؛ ( فليقبل امرء كرامة « 1 » بقبولها ، وليحذر قارعة « 2 » قبل حلولها ، و لينظر امرؤ في قصير أيّامه ، و قليل مقامه ، في منزل حتّى يستبدل به منزلا ، فليصنع لمتحوّله ، و معارف منتقله ) . امام عليه السّلام در اوّلين گام همگان را توجّه به كوتاهى عمر دنيا و پايان زندگى و فرا رسيدن مرگ مىدهد تا همچون دنياپرستان آخرت را به فراموشى نسپارند و دنيا را محلّ اقامت هميشگى خويش نپندارند . اين همان حالت يقظه و بيدارى است كه نخستين مرحلهء سير و سلوك الى اللّه را تشكيل مىدهد ، چه عاملى براى بيدارى بهتر از ذكر مرگ و حلول اجل ؟
--> ( 1 ) . « كرامة » در اصل به معناى شرافت ، شخصيت ، ارزش ، احترام و نعمت است و در اينكه در جملهء بالا چه معنايى دارد بعضى آن را مفعول به دانستهاند و گفتهاند : مفهوم جمله اين است كه بايد هر انسانى كرامت الهى و نعمت او را به وسيله پذيرش اين صفات برجسته بپذيرند ، بنابراين كرامت به معناى كرامة اللّه و اشاره به نعمتهاى اوست . احتمال ديگر اين است كه « كرامة » از قبيل مفعولله باشد و مفهوم جمله چنين است كه هر انسانى براى كرامت و محبّت اين سخن را از من بپذيرد . ( 2 ) . « قارعه » از ريشهء « قرع » به معناى كوبيدن گرفته شده و « قارعه » به حوادث مهم و كوبنده گفته مىشود ؛ مانند مرگ ، زلزله . يكى از نامهاى قيامت نيز « قارعه » است ، زيرا با حوادث كوبندهاى همراه است .